Άτονο ή φλεβικό έλκος: τι σημαίνει κάθε όρος

Οι δύο λέξεις ακούγονται συχνά σαν συνώνυμα, και στην πράξη χρησιμοποιούνται παράλληλα. Αυστηρά όμως περιγράφουν διαφορετικά πράγματα.

Όρος	Τι περιγράφει
Άτονο	Τη συμπεριφορά της πληγής: δεν επουλώνεται, μένει στάσιμη
Φλεβικό	Την αιτία: πρόβλημα στη φλεβική κυκλοφορία της κνήμης

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Μια πληγή μπορεί να είναι άτονη για διαφορετικό λόγο — αρτηριακό, διαβητικό ή άλλο. Αν υποτεθεί αυτόματα ότι κάθε άτονο έλκος είναι φλεβικό, μπορεί να εφαρμοστεί λάθος φροντίδα, και στην περίπτωση της συμπίεσης αυτό δεν είναι ακίνδυνο.

Γι’ αυτό η αιτία δεν υποτίθεται. Διαπιστώνεται.

Πώς αναγνωρίζεται ένα φλεβικό έλκος

Το NHS αναφέρει ότι το φλεβικό έλκος εμφανίζεται συνήθως στο εσωτερικό της κνήμης, ανάμεσα στο γόνατο και τον αστράγαλο, και ότι τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο, φαγούρα και πρήξιμο στο πόδι. Το δέρμα γύρω μπορεί να έχει αλλάξει χρώμα ή να έχει σκληρύνει, και η πληγή μπορεί να έχει έκκριση με δυσάρεστη οσμή.

Στην εκτίμηση, ο γιατρός ή ο νοσηλευτής ρωτά για πρήξιμο στους αστραγάλους και για αλλοιωμένο ή σκληρό δέρμα, και αναζητά υποκείμενες αιτίες: διαβήτη, εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση, τραυματισμό ή επέμβαση στο συγκεκριμένο πόδι, ή προηγούμενο έλκος. Εξετάζει το πόδι και όρθιο και ξαπλωμένο, και ψηλαφεί τον σφυγμό στον αστράγαλο για να ελέγξει ότι οι αρτηρίες λειτουργούν σωστά.

Γιατί προηγείται η αγγειακή εκτίμηση

Αυτό είναι το σημείο που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε σωστή και επικίνδυνη φροντίδα.

Η βασική θεραπεία του φλεβικού έλκους είναι η συμπίεση. Πριν όμως αποφασιστεί, γίνεται εξέταση Doppler για να αποκλειστεί περιφερική αρτηριακή νόσος: μετράται η αρτηριακή πίεση στον αστράγαλο και συγκρίνεται με την πίεση στο χέρι. Όταν υπάρχει αρτηριακή νόσος, η πίεση στον αστράγαλο είναι χαμηλότερη.

Το NHS το διατυπώνει ρητά: δεν είναι ασφαλές να εφαρμοστεί συμπίεση όταν οι αρτηριακές πιέσεις στον αστράγαλο είναι χαμηλές.

Παραπομπή σε ειδικό γίνεται όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής ή όταν υπάρχει υποψία αρτηριακής αιτίας. Αν η αιτία φαίνεται να είναι ο διαβήτης ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η παραπομπή κατευθύνεται ανάλογα.

Πώς οργανώνεται η φροντίδα

Το NHS αναφέρει ότι η θεραπεία πρέπει πάντα να γίνεται από επαγγελματία υγείας εκπαιδευμένο στη συμπίεση για έλκη κνήμης, και ότι με κατάλληλη αντιμετώπιση τα φλεβικά έλκη συχνά επουλώνονται μέσα σε έξι μήνες.

Η φροντίδα έχει δύο σκέλη που δουλεύουν μαζί:

• Καθαρισμός και επίθεμα. Αφαιρούνται υπολείμματα και νεκρωμένος ιστός, η περιοχή καθαρίζεται και στεγνώνει, και τοποθετείται κατάλληλο επίθεμα. Το NHS αναφέρει ότι χρησιμοποιείται απλό μη συγκολλητικό επίθεμα, που συνήθως αλλάζει μία έως τρεις φορές την εβδομάδα.
• Συμπίεση. Η περίδεση πιέζει το πόδι ώστε το αίμα να κινείται προς την καρδιά. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι, με δύο, τρεις ή τέσσερις στρώσεις. Η τοποθέτηση είναι εξειδικευμένη πράξη και γίνεται μόνο από εκπαιδευμένο προσωπικό.

Στην αρχή η συμπίεση συνήθως πονάει, και ο πόνος υποχωρεί καθώς το έλκος επουλώνεται. Το NHS συνιστά να μην αφαιρεί κανείς μόνος του την περίδεση αλλά να επικοινωνεί με τον νοσηλευτή — με τρεις εξαιρέσεις: μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο πέλμα ή στα δάχτυλα, ασυνήθιστος πόνος στο πόδι, στο πέλμα ή στα δάχτυλα, και δάχτυλα πρησμένα, ωχρά ή μπλε. Σε αυτές τις περιπτώσεις η περίδεση αφαιρείται, το πόδι ανυψώνεται ψηλά και ακολουθεί άμεση επικοινωνία.

Ποιες κατηγορίες επιθεμάτων υπάρχουν και σε τι διαφέρουν, στα επιθέματα κατακλίσεων. Την επιλογή την κάνει ο επαγγελματίας υγείας, με βάση την ποσότητα των υγρών και την κατάσταση του τραύματος.

Παρακολούθηση και υποτροπή

Η παρακολούθηση δεν σταματά όταν κλείσει η πληγή. Το NHS αναφέρει ότι μετά από ένα φλεβικό έλκος μπορεί να εμφανιστεί νέο μέσα σε μήνες ή χρόνια, και ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης είναι οι κάλτσες συμπίεσης σε όλη τη διάρκεια που ο άνθρωπος είναι εκτός κρεβατιού. Ο νοσηλευτής βοηθά να βρεθεί μέγεθος που εφαρμόζει σωστά και που μπορεί να διαχειριστεί ο ίδιος ο άνθρωπος.

Στη διάρκεια της θεραπείας, το NHS αναφέρει ότι βοηθούν το τακτικό περπάτημα, η ανύψωση του ποδιού όταν κάθεστε ή ξαπλώνετε, οι κινήσεις του αστραγάλου, η διακοπή του καπνίσματος και η προσοχή ώστε να μην τραυματιστεί ξανά το πόδι.

Αν η ανησυχία σας είναι γενικότερα γιατί η πληγή δεν κλείνει, δείτε την πληγή που δεν κλείνει. Για τη συνολική εικόνα, τα έλκη και τις χρόνιες πληγές.

Τι αναλαμβάνει η Melecon

Η Melecon δεν κάνει αγγειακή εκτίμηση, δεν τοποθετεί συμπίεση και δεν επιλέγει θεραπεία. Αναλαμβάνει την προμήθεια των υλικών που έχει ορίσει ο επαγγελματίας υγείας, τον συντονισμό της διαδικασίας μέσω ΕΟΠΥΥ, όπου ισχύει, και την παράδοση στο σπίτι.

Όταν χρειάζεται επαγγελματική νοσηλευτική φροντίδα στο σπίτι, οργανώνεται μέσω εξειδικευμένου συνεργάτη περιποίησης τραυμάτων. Δείτε πώς στη φροντίδα κατακλίσεων στο σπίτι.