Κατάκλιση

Στάδια Κατάκλισης και Φροντίδα του Τραύματος

Τα στάδια περιγράφουν πόσο βαθιά φτάνει η βλάβη στο δέρμα και στους ιστούς. Δεν είναι βήματα που «περνά» ο ασθενής — είναι ένα σύστημα ταξινόμησης που βοηθά τον γιατρό να περιγράψει το τραύμα και να σχεδιάσει τη φροντίδα του.

Εδώ εξηγούμε τι σημαίνει κάθε στάδιο για τη φροντίδα του τραύματος και τα υλικά. Για τη γενική εικόνα της κατάκλισης — αίτια, πρόληψη, πού εμφανίζεται — δείτε τη σελίδα Κατάκλιση.

Πότε να απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό

Ερυθρότητα που δεν υποχωρεί ή επεκτείνεται, ή δέρμα που έχει ήδη ανοίξει σε σημείο πίεσης.
Σημεία λοίμωξης — πύον, δυσοσμία, αυξανόμενος πόνος, θερμότητα ή οίδημα γύρω από το τραύμα, πυρετός.
Μαύρος ή κίτρινος νεκρωτικός ιστός στην κοίτη, ή τραύμα που βαθαίνει ή μεγαλώνει.
Ορατός ή ψηλαφητός μυς, τένοντας ή οστό.
Αιμορραγία που δεν σταματά, ή ξαφνική επιδείνωση της γενικής κατάστασης (σύγχυση, υπνηλία, άρνηση τροφής).

Οι πληροφορίες αυτής της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εκτίμηση.

Τα στάδια κατάκλισης, ένα προς ένα

Κάθε στάδιο περιγράφεται με τον ορισμό του, με το τι σημαίνει για τη φροντίδα του τραύματος και με το όριο από το οποίο χρειάζεται επαγγελματική εκτίμηση. Η κλίμακα αριστερά δείχνει έως ποιο στρώμα ιστού φτάνει η βλάβη.

Δέρμα άθικτο

Στάδιο 1 Μη λευκάζον ερύθημα σε άθικτο δέρμα

Το δέρμα παραμένει ακέραιο, αλλά σε μια εντοπισμένη περιοχή — συνήθως πάνω από οστέινη προεξοχή — εμφανίζει ερυθρότητα που δεν λευκάζει όταν πιεστεί με το δάχτυλο.

Σε πιο σκούρο δέρμα η ερυθρότητα μπορεί να μην είναι ορατή· τότε συχνά προηγούνται αλλαγές στη θερμοκρασία, στη σκληρότητα ή στην ευαισθησία της περιοχής.

Τι σημαίνει για τη φροντίδα: Το κρίσιμο βήμα είναι η άμεση ανακούφιση της πίεσης από την περιοχή και η προστασία του δέρματος. Ο γιατρός ή ο νοσηλευτής κρίνει αν χρειάζεται προστατευτικό επίθεμα και πώς θα παρακολουθείται η περιοχή.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση: Ερυθρότητα που δεν υποχωρεί λίγη ώρα μετά την αλλαγή θέσης αξίζει ιατρική ή νοσηλευτική εκτίμηση — είναι η στιγμή που η εξέλιξη μπορεί ακόμη να αποτραπεί.

Έως το χόριο

Στάδιο 2 Απώλεια μερικού πάχους δέρματος

Η επιδερμίδα έχει χαθεί και εκτίθεται το χόριο. Η κοίτη του τραύματος είναι ρόδινη ή κόκκινη και υγρή· μπορεί να εμφανίζεται και ως ακέραια ή ρηγμένη φυσαλίδα με διαυγές υγρό.

Δεν φαίνεται λιπώδης ιστός ούτε βαθύτεροι ιστοί, και δεν υπάρχει νεκρωτικός ιστός ή εσχάρα.

Τι σημαίνει για τη φροντίδα: Εδώ αρχίζει η φροντίδα τραύματος με επιθέματα: ο στόχος είναι ένα καθαρό, προστατευμένο και ελεγχόμενα υγρό περιβάλλον επούλωσης. Το επίθεμα επιλέγεται με βάση το εξίδρωμα, τη θέση και το δέρμα γύρω από το τραύμα — όχι μόνο με βάση το στάδιο.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση: Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση για τη διάκριση από άλλες βλάβες του δέρματος, όπως αυτές από υγρασία ή τριβή, που μοιάζουν αλλά αντιμετωπίζονται διαφορετικά.

Έως τον υποδόριο ιστό

Στάδιο 3 Απώλεια πλήρους πάχους δέρματος

Το δέρμα έχει χαθεί σε όλο του το πάχος και στο έλκος είναι ορατός ο υποδόριος λιπώδης ιστός. Συχνά υπάρχει κοκκιώδης ιστός και τα χείλη του τραύματος μπορεί να έχουν αναδιπλωθεί. Μπορεί να υπάρχει νεκρωτικός ιστός ή εσχάρα, υποσκαφή ή σήραγγες.

Δεν εκτίθενται περιτονία, μυς, τένοντας, σύνδεσμος, χόνδρος ή οστό. Το βάθος διαφέρει ανάλογα με τη θέση: σε περιοχές με λίγο λίπος — ράχη της μύτης, αυτί, ινίο, σφυρό — το έλκος μπορεί να είναι ρηχό.

Τι σημαίνει για τη φροντίδα: Το τραύμα χρειάζεται σχεδιασμό από επαγγελματία υγείας: καθαρισμό, ενδεχομένως αφαίρεση νεκρωτικού ιστού, πλήρωση του βάθους και διαχείριση του εξιδρώματος. Τα υλικά επιλέγονται με βάση την εκτίμηση της κοίτης και αναθεωρούνται όσο το τραύμα αλλάζει.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση: Από αυτό το στάδιο και μετά, η φροντίδα στο σπίτι προϋποθέτει οδηγίες γιατρού και συνήθως τακτική νοσηλευτική παρακολούθηση.

Έως μυ ή οστό

Στάδιο 4 Απώλεια πλήρους πάχους δέρματος και ιστών

Η βλάβη φτάνει σε βάθος όπου εκτίθεται ή ψηλαφάται περιτονία, μυς, τένοντας, σύνδεσμος, χόνδρος ή οστό.

Συχνά υπάρχει νεκρωτικός ιστός ή εσχάρα, αναδιπλωμένα χείλη, υποσκαφή ή σήραγγες.

Τι σημαίνει για τη φροντίδα: Πρόκειται για σοβαρό τραύμα που απαιτεί ιατρική διαχείριση, συχνά με συμμετοχή περισσότερων ειδικοτήτων. Η φροντίδα στο σπίτι είναι δυνατή μόνο στο πλαίσιο ενός θεραπευτικού σχεδίου, με τακτική επανεκτίμηση.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση: Οποιαδήποτε ένδειξη λοίμωξης ή γενικής επιδείνωσης χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Άγνωστο βάθος

Μη σταδιοποιήσιμη Καλυμμένη απώλεια πλήρους πάχους

Το τραύμα έχει απώλεια πλήρους πάχους, αλλά η έκταση της βλάβης δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί επειδή η κοίτη καλύπτεται από νεκρωτικό ιστό ή εσχάρα. Όταν αυτά αφαιρεθούν, αποκαλύπτεται Στάδιο 3 ή 4.

Τι σημαίνει για τη φροντίδα: Η αφαίρεση νεκρωτικού ιστού είναι ιατρική πράξη — δεν γίνεται στο σπίτι. Σταθερή, ξηρή εσχάρα σε σημεία όπως η πτέρνα ενδέχεται, κατά την κρίση του γιατρού, να μην αφαιρείται.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση: Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση για να αποφασιστεί αν και πώς θα αποκαλυφθεί η κοίτη· έως τότε το στάδιο δεν μπορεί να προσδιοριστεί.

Εκτός από τα στάδια, η ταξινόμηση περιγράφει και τη βλάβη βαθέων ιστών από πίεση: επίμονο σκούρο ερυθρό, καστανό ή ιώδη αποχρωματισμό σε άθικτο ή ρηγμένο δέρμα, που υποδηλώνει βλάβη κάτω από την επιφάνεια. Δεν έχει αριθμό σταδίου, αλλά χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Το στάδιο δεν καθορίζει μόνο του το επίθεμα

Δύο τραύματα του ίδιου σταδίου μπορεί να χρειάζονται διαφορετικά υλικά. Ο γιατρός ή ο νοσηλευτής ζυγίζει, μαζί με το βάθος, και όσα ακολουθούν — και επανεκτιμά καθώς το τραύμα αλλάζει.

Πώς προσεγγίζεται συνολικά η αντιμετώπιση: Θεραπεία κατάκλισης

Εξίδρωμα: Πόσο υγρό παράγει το τραύμα καθορίζει πόσο απορροφητικό πρέπει να είναι το επίθεμα και πόσο συχνά αλλάζει.
Λοίμωξη: Σημεία λοίμωξης αλλάζουν και τον στόχο και το υλικό — και χρειάζονται πάντα ιατρική εκτίμηση.
Θέση και σχήμα: Η πτέρνα, ο κόκκυγας ή το ισχίο δέχονται διαφορετικά ένα επίθεμα· το βάθος και οι σήραγγες ζητούν πλήρωση.
Δέρμα γύρω από το τραύμα: Εύθραυστο, υγρό ή ερεθισμένο περιτραυματικό δέρμα περιορίζει το πόσο κολλητικό μπορεί να είναι το υλικό.
Πόνος και ανοχή: Η αλλαγή επιθέματος πρέπει να είναι ανεκτή· αυτό επηρεάζει την επιλογή και τη συχνότητα.
Γενική κατάσταση: Διατροφή, κινητικότητα και συνυπάρχουσες παθήσεις καθορίζουν πόσο γρήγορα μπορεί να επουλωθεί το τραύμα.

Ποιο επίθεμα για κάθε στάδιο κατάκλισης

Αφού καταλάβετε το στάδιο, η επόμενη ερώτηση είναι ποιοι τύποι επιθεμάτων χρησιμοποιούνται συνήθως σε κάθε περίπτωση — πάντα με την επιλογή να ανήκει στον γιατρό που αξιολογεί το τραύμα.

Επιθέματα ανά στάδιο Όλα τα επιθέματα

Αν η φροντίδα του τραύματος χρειάζεται επαγγελματικά χέρια στο σπίτι, δείτε τη φροντίδα κατακλίσεων στο σπίτι.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να καταλάβω μόνος μου σε ποιο στάδιο είναι η κατάκλιση;

Η σελίδα εξηγεί τι περιγράφει κάθε στάδιο, ώστε να καταλαβαίνετε τι σας λέει ο γιατρός ή ο νοσηλευτής. Η σταδιοποίηση όμως είναι κλινική εκτίμηση — το βάθος του τραύματος, ο νεκρωτικός ιστός και οι βλάβες που μοιάζουν με κατάκλιση κρίνονται από επαγγελματία υγείας.

Αλλάζει το στάδιο όταν το τραύμα βελτιώνεται;

Όχι. Το στάδιο περιγράφει το μεγαλύτερο βάθος που έφτασε η βλάβη και δεν «κατεβαίνει» καθώς επουλώνεται. Ένα τραύμα Σταδίου 3 που κλείνει περιγράφεται ως Στάδιο 3 σε επούλωση.

Καθορίζει το στάδιο ποιο επίθεμα χρειάζεται;

Όχι από μόνο του. Το επίθεμα επιλέγεται με βάση την εκτίμηση της κοίτης, το εξίδρωμα, τη θέση, το δέρμα γύρω από το τραύμα και τυχόν λοίμωξη. Το στάδιο είναι ένα από τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη ο γιατρός.

Πηγές

Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries — Clinical Practice Guideline, The International Guideline (3rd ed., 2019) — EPUAP / NPIAP / PPPIA
NPIAP Pressure Injury Stages — National Pressure Injury Advisory Panel

Χρειάζεστε βοήθεια;

Πείτε μας τι χρειάζεστε και θα σας κατευθύνουμε στα κατάλληλα υλικά και στη διαδικασία του ΕΟΠΥΥ.

Καλέστε 210 0108228