Γιατί το διαβητικό πόδι χρειάζεται εξειδικευμένη παρακολούθηση

Δύο πράγματα κάνουν το διαβητικό πόδι διαφορετικό από κάθε άλλη πληγή: η νευροπάθεια, που μειώνει την αίσθηση, και η ισχαιμία, που μειώνει την αιμάτωση. Μαζί σημαίνουν ότι ένα έλκος μπορεί να εξελίσσεται χωρίς πόνο και με περιορισμένη ικανότητα επούλωσης.

Το NICE ορίζει ότι στην εξέταση του ποδιού αφαιρούνται παπούτσια, κάλτσες, επίδεσμοι και επιθέματα, και εξετάζονται και τα δύο πόδια για νευροπάθεια, ισχαιμία του άκρου, εξέλκωση, τύλο, λοίμωξη ή φλεγμονή, παραμόρφωση, γάγγραινα και αρθροπάθεια Charcot.

Στα ενεργά προβλήματα ποδιού το NICE περιλαμβάνει την εξέλκωση, τη λοίμωξη, τη χρόνια ισχαιμία που απειλεί το άκρο, τη γάγγραινα, την υποψία οξείας αρθροπάθειας Charcot, και το ανεξήγητα ζεστό και πρησμένο πόδι με αλλαγή χρώματος — με ή χωρίς πόνο.

Η ταχύτητα μετράει. Όταν το πρόβλημα απειλεί το άκρο ή τη ζωή, η παραπομπή είναι άμεση. Για κάθε άλλο ενεργό πρόβλημα, το NICE ορίζει παραπομπή εντός μίας εργάσιμης ημέρας.

Το επίθεμα είναι ένα από πέντε

Αυτό είναι το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορεί να ξέρει μια οικογένεια. Το NICE ορίζει ως βασική αντιμετώπιση του διαβητικού έλκους ένα ή περισσότερα από τα εξής:

Σκέλος	Τι σημαίνει
Αποφόρτιση	Να πάψει να ασκείται πίεση στο σημείο του έλκους
Έλεγχος λοίμωξης	Αντιμετώπιση της λοίμωξης όταν υπάρχει
Έλεγχος ισχαιμίας	Αντιμετώπιση της μειωμένης αιμάτωσης
Καθαρισμός τραύματος	Αφαίρεση νεκρωμένου ιστού, από εκπαιδευμένο επαγγελματία
Επιθέματα	Κάλυψη και διαχείριση του τραύματος

Το επίθεμα είναι το τελευταίο στη λίστα, και αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ασήμαντο. Σημαίνει ότι από μόνο του δεν αρκεί. Για τα πελματιαία νευροπαθητικά έλκη χωρίς ισχαιμία και χωρίς λοίμωξη, το NICE αναφέρει ειδικά τη μη αφαιρούμενη γυψονάρθηκα ως μέθοδο αποφόρτισης.

Με ποια κριτήρια επιλέγεται το επίθεμα

Το NICE δίνει σαφή απάντηση, και δεν είναι «το καλύτερο υλικό». Αναφέρει ότι η απόφαση για επιθέματα και αποφόρτιση λαμβάνει υπόψη την κλινική εκτίμηση του τραύματος και την προτίμηση του ανθρώπου, και ότι χρησιμοποιούνται υλικά με το χαμηλότερο κόστος που ταιριάζει στις κλινικές συνθήκες.

Στην εκτίμηση καταγράφονται το μέγεθος, το βάθος και η θέση του έλκους, και χρησιμοποιείται τυποποιημένο σύστημα βαθμολόγησης της βαρύτητας. Αυτά είναι κλινικά εργαλεία, όχι κάτι που συμπληρώνει κανείς στο σπίτι.

Το NICE αναφέρει επίσης ρητά ορισμένες θεραπείες που δεν προσφέρονται για διαβητικά έλκη εκτός κλινικής μελέτης, ανάμεσά τους η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία και διάφοροι αυξητικοί παράγοντες. Είναι χρήσιμο να το γνωρίζει κανείς, γιατί κυκλοφορούν ως «λύσεις».

Κατηγορίες υλικών που μπορεί να εξεταστούν

Η κατηγορία του υλικού ακολουθεί την εικόνα του τραύματος, κυρίως την ποσότητα των υγρών και το βάθος:

• Υδροϊνώδη επιθέματα — ίνες που γίνονται τζελ, για τραύματα με μέτρια ή έντονα υγρά. Χρειάζονται δευτερεύον επίθεμα.
• Αλγηνικά επιθέματα — επίσης για μέτρια ή έντονα υγρά, με ένδειξη και σε τραύματα με μικρή αιμορραγία.
• Άλλες επιλογές ανάλογα με την κλινική εκτίμηση, όπως περιγράφονται στα επιθέματα κατακλίσεων.

Το ότι ένα προϊόν υπάρχει στον κατάλογο, ή ότι ο κατασκευαστής το κατατάσσει σε μια κατηγορία τραύματος, δεν αποδεικνύει ότι ταιριάζει σε κάθε διαβητικό έλκος. Η αντιστοίχιση συγκεκριμένου υλικού σε συγκεκριμένη ένδειξη γίνεται από την ομάδα που παρακολουθεί το πόδι, με βάση τις οδηγίες χρήσης του προϊόντος.

Επιθέματα τραύματος και προστατευτικά πέλματος

Δύο διαφορετικά πράγματα κυκλοφορούν κάτω από παρόμοιες ονομασίες και μπερδεύονται εύκολα.

Το επίθεμα τραύματος μπαίνει πάνω στο έλκος και διαχειρίζεται το τραύμα. Τα προστατευτικά πέλματος, οι ειδικοί πάτοι και τα υποδήματα δεν θεραπεύουν το έλκος: κατανέμουν την πίεση ώστε να μην επιδεινωθεί ή να μην ξαναεμφανιστεί. Ανήκουν στο σκέλος της αποφόρτισης, όχι στο σκέλος του επιθέματος.

Χρειάζονται και τα δύο, και δεν υποκαθιστά το ένα το άλλο. Αν η ανησυχία σας είναι γενικότερα γιατί η πληγή δεν κλείνει, δείτε την πληγή που δεν κλείνει. Για τη συνολική εικόνα, τα έλκη και τις χρόνιες πληγές.

Τι αναλαμβάνει η Melecon

Η Melecon δεν εξετάζει πόδια, δεν βαθμολογεί έλκη και δεν επιλέγει θεραπεία. Αναλαμβάνει την προμήθεια των υλικών που έχει ορίσει η ομάδα που παρακολουθεί το πόδι, τον συντονισμό της διαδικασίας μέσω ΕΟΠΥΥ, όπου ισχύει, και την παράδοση στο σπίτι.

Όταν χρειάζεται επαγγελματική νοσηλευτική φροντίδα στο σπίτι, οργανώνεται μέσω εξειδικευμένου συνεργάτη περιποίησης τραυμάτων. Δείτε πώς στη φροντίδα κατακλίσεων στο σπίτι.