Τι είναι η κολοστομία

Στην κολοστομία ο χειρουργός οδηγεί ένα τμήμα του παχέος εντέρου σε άνοιγμα στην κοιλιά. Τα κόπρανα δεν αποβάλλονται πλέον από το ορθό, αλλά καταλήγουν σε σάκο που κολλάει στο δέρμα.

Η στομία είναι φυσιολογικά μαλακή και ροζ, σαν το εσωτερικό του στόματος. Μπορεί να είναι επίπεδη στο δέρμα ή να προεξέχει λίγα εκατοστά. Δεν πονάει, γιατί το έντερο δεν έχει νεύρα αίσθησης στην επιφάνειά του, αλλά αιμορραγεί εύκολα όταν τριφτεί ή γρατζουνιστεί.

Τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση η στομία είναι συνήθως πρησμένη και πιο σκούρα. Το πρήξιμο υποχωρεί σταδιακά μέσα σε 6–8 εβδομάδες, και στο διάστημα αυτό η στομία μετριέται περίπου μία φορά την εβδομάδα, γιατί αλλάζει μέγεθος.

Η κολοστομία είναι ένα από τα είδη στομίας, μαζί με την ειλεοστομία, την ουρητηροστομία και τη νεφροστομία.

Προσωρινή και μόνιμη κολοστομία

Η κολοστομία μπορεί να είναι προσωρινή και να αποκατασταθεί αργότερα, ή μόνιμη. Ποια από τις δύο ισχύει εξαρτάται από τον λόγο για τον οποίο έγινε.

• Προσωρινή: δίνεται χρόνος σε ένα τμήμα του εντέρου να επουλωθεί, συνήθως μετά από χειρουργείο ή φλεγμονή. Η αποκατάσταση γίνεται με δεύτερη επέμβαση.
• Μόνιμη: όταν το τμήμα του εντέρου έχει αφαιρεθεί και δεν υπάρχει δυνατότητα επαναφοράς.

Την απόφαση και τον χρόνο της αποκατάστασης τα καθορίζει ο θεράπων ιατρός. Σε πρακτικό επίπεδο πάντως, τα υλικά που χρειάζονται στο σπίτι είναι τα ίδια και στις δύο περιπτώσεις, και η διαδικασία μέσω ΕΟΠΥΥ δεν αλλάζει.

Ποια υλικά χρησιμοποιούνται στην κολοστομία

Κάθε σύστημα έχει δύο μέρη: τον σάκο, που συγκρατεί το περιεχόμενο, και τη βάση, την αυτοκόλλητη επιφάνεια που προστατεύει το δέρμα γύρω από τη στομία.

Σύστημα	Πώς λειτουργεί
Ενός τεμαχίου	Σάκος και βάση σε ένα κομμάτι. Αφαιρούνται μαζί σε κάθε αλλαγή.
Δύο τεμαχίων	Η βάση μένει στη θέση της και αλλάζει μόνο ο σάκος.

Στην κολοστομία χρησιμοποιούνται συχνά κλειστοί σάκοι, που αφαιρούνται και αντικαθίστανται όταν γεμίσουν, επειδή το περιεχόμενο είναι πιο σχηματισμένο. Υπάρχουν και ανοικτοί σάκοι με στόμιο εκκένωσης, για όσους έχουν πιο υδαρές ή πιο συχνό περιεχόμενο.

Ένα σύστημα που δουλεύει καλά πρέπει να κρατά στεγανά έως και 3 ημέρες, να μην αφήνει οσμή, να προστατεύει το δέρμα και να μη φαίνεται κάτω από τα ρούχα.

Δύο πράγματα καθορίζουν αν κρατά:

• Το άνοιγμα της βάσης πρέπει να ακολουθεί το μέγεθος της στομίας, όχι πάνω από περίπου 3 χιλιοστά μεγαλύτερο. Μικρότερο άνοιγμα τραυματίζει τη στομία, μεγαλύτερο αφήνει τα κόπρανα να φτάσουν στο δέρμα.
• Ο χρόνος παραμονής επηρεάζεται από τη ζέστη και την εφίδρωση, το λιπαρό δέρμα, τις αλλαγές βάρους, τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα.

Υπάρχουν και βοηθητικά υλικά για την προστασία του δέρματος, όπως πάστες, σκόνες, προστατευτικοί δακτύλιοι και φιλμ, καθώς και ζώνη στήριξης που βοηθά τον σάκο να μένει στη θέση του.

Ποιο σύστημα ταιριάζει εξαρτάται από το σχήμα και το μήκος της στομίας, τη θέση της και το αν υπάρχουν ουλές ή πτυχές στο δέρμα. Την επιλογή την κάνει ο επαγγελματίας υγείας. Εμείς αναλαμβάνουμε την προμήθεια από τον κατάλογο προϊόντων στομίας.

Επιπλοκές κολοστομίας: τι χρειάζεται αξιολόγηση

Πολλά από τα προβλήματα της κολοστομίας δεν αφορούν την ίδια τη στομία, αλλά την εφαρμογή του συστήματος και το δέρμα γύρω της. Ορισμένα από αυτά βελτιώνονται με αλλαγή υλικού ή μεγέθους, άλλα όμως χρειάζονται ιατρική αντιμετώπιση. Ποιο ισχύει κάθε φορά το κρίνει ο επαγγελματίας υγείας, αφού δει τη στομία.

Τι βλέπετε	Τι σημαίνει	Τι μπορεί να χρειαστεί
Πρήξιμο γύρω από τη στομία	Κήλη στο σημείο της στομίας	Παρακολούθηση από τον επαγγελματία υγείας, ζώνη στήριξης, και σε κάποιες περιπτώσεις χειρουργική αντιμετώπιση
Η στομία τραβήχτηκε προς τα μέσα	Εισολκή της στομίας	Βάση με κυρτό σχήμα (convex) και διαφορετικός τύπος σάκου
Η στομία προεξέχει πολύ	Πρόπτωση της στομίας	Διαφορετικός τύπος σάκου, με μεγαλύτερο άνοιγμα
Κόκκινο, ερεθισμένο ή υγρό δέρμα	Διαρροή κάτω από τη βάση, ή αντίδραση στο υλικό	Σωστό μέτρημα της στομίας, προστατευτικά σπρέι και μαντηλάκια, πιο συχνή αλλαγή
Διαρροή πριν την προγραμματισμένη αλλαγή	Η βάση δεν εφαρμόζει στο σχήμα του δέρματος	Επανεκτίμηση μεγέθους, πάστα ή δακτύλιος για να γεμίσουν οι πτυχές

Μικρές κηλίδες αίματος όταν καθαρίζετε τη στομία δεν είναι λόγος ανησυχίας. Τα αγγεία στην επιφάνεια είναι πολύ λεπτά και τραυματίζονται εύκολα, και η αιμορραγία σταματά γρήγορα. Αν δεν σταματά, πιέστε με γάζα και επικοινωνήστε με τον θεράποντα ιατρό.

Η καθημερινότητα με κολοστομία

• Άδειασμα: ο ανοικτός σάκος αδειάζει όταν γεμίσει περίπου κατά το ένα τρίτο έως το μισό, ώστε να μη φουσκώνει και να μη διαρρέει.
• Αλλαγή: οι περισσότεροι αλλάζουν το σύστημα δύο φορές την εβδομάδα. Η αλλαγή είναι πιο εύκολη τις ώρες με λιγότερη δραστηριότητα του εντέρου, για παράδειγμα το πρωί πριν το φαγητό.
• Μπάνιο: το νερό και το σαπούνι δεν βλάπτουν τη στομία και το νερό δεν μπαίνει μέσα. Ξεπλύνετε καλά το σαπούνι πριν τοποθετήσετε νέα βάση.
• Ρούχα: δεν χρειάζονται ειδικά ρούχα. Οι περισσότεροι σάκοι είναι επίπεδοι και δύσκολα διακρίνονται.
• Διατροφή: δεν χρειάζεται ειδική δίαιτα. Τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα λαχανικά και τα φρούτα βοηθούν στη δυσκοιλιότητα, και τα υγρά είναι σημαντικά. Οι τροφές με πολλές φυτικές ίνες θέλουν καλό μάσημα.

Επαγγελματική υποστήριξη στο σπίτι και υλικά

Οι πρώτες εβδομάδες στο σπίτι είναι συνήθως οι πιο δύσκολες, γιατί η φροντίδα της στομίας μαθαίνεται στην πράξη. Όταν χρειάζεται επαγγελματική νοσηλευτική φροντίδα, οργανώνεται μέσω εξειδικευμένου συνεργάτη περιποίησης στομίας. Η Melecon φροντίζει να μη λείψει υλικό: δείτε πώς οργανώνεται η φροντίδα στομίας στο σπίτι.

Τα υλικά κολοστομίας μέσω ΕΟΠΥΥ

Τα υλικά κολοστομίας αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ, όπου πληρούνται οι ισχύουσες προϋποθέσεις, με ηλεκτρονική γνωμάτευση από ιατρό αρμόδιας ειδικότητας. Το Παράρτημα ορίζει ανά είδος στομίας τους κωδικούς, τη διάρκεια της γνωμάτευσης και τα όρια ποσότητας.

Τα αναλυτικά στοιχεία για την κολοστομία είναι στα υλικά στομίας μέσω ΕΟΠΥΥ. Επικοινωνείτε μαζί μας μία φορά και συντονίζουμε τα επόμενα βήματα.